Në historinë e zhvillimit të gjuhës shqipe, përveç figurave të njohura të Rilindjes Kombëtare, një kontribut i rëndësishëm ka ardhur edhe nga hoxhallarët shqiptarë, të cilët luajtën rol në përhapjen e dijes dhe shkrimit në gjuhën amtare. Në një kohë kur arsimi në shqip ishte i kufizuar dhe shpesh i ndaluar, shumë prej tyre u angazhuan në përgatitjen e teksteve fetare, abetareve dhe materialeve didaktike që ndihmuan në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës.
Kjo periudhë lidhet ngushtë me përpjekjet e mëdha për standardizimin e shqipes, që kulmuan me Kongresi i Manastirit, ku u vendos alfabeti që përdorim sot. Kontributet e këtyre figurave fetare nuk ishin vetëm shpirtërore, por edhe kulturore e arsimore, duke ndikuar drejtpërdrejt në përhapjen e shkrimit shqip në mesin e popullsisë.
Sa ndikim real patën ata në këtë proces dhe cilat janë emrat që historia nuk i ka vënë mjaftueshëm në pah? Kjo temë hap një kapitull interesant dhe shpesh të diskutuar të identitetit tonë kombëtar.
Më poshtë listojmë disa nga punët e realizuara nga hoxhallarët tanë:
- Alfabeti i gjuhës shqipe i hartuar nga hoxha dhe rilindasi i shquar hoxhë Hasan Tahsini (1811-1881)
- Abetarja shqip me germa arabe nga autori Daut ef. Boriçi (1825-1896)
- Abetarja shqip me gërma arabe nga autori Hafiz Ali Ulqinaku (1853-1913)
- Abetarja shqip me alfabet latin nga autori Said ef. Najdeni (1864-1903)
- Abetarja shqip me alfabet latin nga autori Hafiz Ali Korça (1874-1957)
- Abetarja shqip me germa arabe e autorit Rexhep ef. Tetova (1847-1917).
MIRËNJOHJE për hoxhallarët tanë, të cilët dhanë një kontribut të madh kombëtar për Gjuhën Shqipe.
Faleminderit! / Nadir Bajraktari